Ne Biliyor Us?

Son bölüm:16 Tem 2025 - ChatGPT’ye sordum ayrıl dedi: İlişki danışmanı olarak sohbet botları |31|

Ne Biliyor Us?

- Psikiyatri uzmanı ve öğretim üyesi Dr. Cenan Hepdurgun'un insan zihni, davranış ve psikiyatri üzerine yayınları. - Karmaşık görünen konuları berrak hale getirmeyi, bilimsel bilgiyi anlaşılır bir dille ele almayı hedefliyorum. - Not: Konuşulanların bir kısmı kanıtlara dayanırken bir kısmı kişisel görüş ve yorumdur. Bu kanalın içeriği tanı ya da tedavi amacıyla kullanılamaz. - İletişim: nebiliyorus@gmail.com Instagram: instagram.com/cenanhep

Podcast BPT

Podcast'i takip et

Şurada dinle:

Bölümler

ChatGPT’ye sordum ayrıl dedi: İlişki danışmanı olarak sohbet botları |31|

Bu bölümde, ChatGPT gibi yapay zeka sohbet botlarının bir tür “ilişki danışmanı” olarak kullanılmasının mantıklı olup olmadığını tartışıyoruz. Önce LLM’lerin (geniş dil modellerinin) nasıl çalıştığını, daha sonra gerçek terapistlerle benzerlik ve farklılıklarını ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş: “ChatGPT’ye sordum, ayrıl dedi” (01:27 ) LLM’ler nasıl çalışır? (02:19) Çin Odası ve yapay anlama (04:12) Sistem 1 - Sistem 2 ve LLM benzerliği (06:38) Akıl yürüten modeller: o3 gibi örnekler (O7:22) Neyi hâlâ yapamıyorlar? (09:00) İlişki sorunları için LLM kullanılır mı? (10:17) LLM’ler terapistin yerini alır mı? (11:54) Dikkat edilmesi gereken 5 şey (14:25) Gerçek terapötik ilişki neden farklıdır? Kaynaklar AI in relationship counselling: Evaluating ChatGPT's therapeutic capabilities in providing relationship advice The usefulness of ChatGPT for psychotherapists and patients From System 1 to System 2: A Survey of Reasoning Large Language Models Podcast: Akıl Yürüten Yapay Zekalar (Fularsız Entellik) İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Zayıflama tutkusu nasıl ölümcül olur? |30|

Bu bölümde, psikiyatrik hastalıklar arasında en ölümcüllerden biri olan anoreksiya nervoza üzerine konuşuyoruz. Güzellik ve zayıflık kavramlarının modern kültürde nasıl iç içe geçtiğini, sosyal medyanın beden algısı üzerindeki etkisini ve neden bazı insanların zayıflık uğruna hayatlarını riske attığını inceliyoruz. Genetik yatkınlık, duygularla başa çıkma becerileri, kültürel değerler ve sosyal kıyaslamanın bu hastalığın gelişimindeki rolünü tartışıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:20) Kültürel çevre ve genetik etkileşimi (02:10) Güzellik idealleri ve sağlık (02:50) Beğenilme, özsaygı ve anoreksi (04:33) Duygu düzenleme sisteminde bozukluklar (05:39) Aleksitimi, bedene odaklanma (06:20) Stresle baş etme stratejileri (07:05) Tetikleyici faktörlerin etkisi (08:50) Biyolojik, psikolojik ve sosyal yatkınlıklar (10:25) Anoreksiya nervoza tedavi edilebilir mi? (12:10) Neler yapılabilir? Kaynaklar Anorexia nervosa: aetiology, assessment, and treatment An Integrative Bio-Psycho-Social Theory of Anorexia Nervosa Recent advances in understanding anorexia nervosa Genetics and neurobiology of eating disorders İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Coğrafya kader mi, insan yaşadığı yere benzer mi? |29|

Bu bölümde yaşadığımız coğrafyanın kişiliğimiz ve psikolojik yapımız üzerindeki etkilerini ele alıyoruz. İklim, kültür, ekonomik koşullar, sosyal normlar ve göç dinamikleri bireyi nasıl şekillendiriyor? Kültürel farkların ruh sağlığına etkisinden, halk danslarıyla birey-toplum ilişkisine; dikkat eksikliği olan kişilerin Amerika'ya göç eğiliminden büyük şehirde büyümenin psikolojik bedeline kadar birçok farklı örnek üzerinden çevre ve insan arasındaki etkileşimi tartışıyoruz. İçerik (00:00) Giriş: Edip Cansever ve “insan yaşadığı yere benzer” (00:57) “Nerelisin?” sorusunun psikolojide karşılığı (02:19) Psikiyatrik değerlendirmede coğrafya ve kültürün yeri (05:43) Göç, kişilik özellikleri ve psikolojik kaynaklar (09:32) İklimin etkisi ve kültüre yansıması (10:30) Ege kültürü, bireycilik ve özgürlük anlayışı (12:02) Yaşanan yerin getirdiği sorunlarla baş etme (13:16) Özet Kaynaklar Geographical psychology Intelligence of Refugees in Germany: Levels, Differences and Possible Determinants Incidence, prevalence, and global burden of ADHD from 1990 to 2019 across 204 countries Regional ambient temperature is associated with human personality Does Twitter Data Mirror the European North-South Family Ties Divide? A Comparative Analysis of Tweets About Family. Effects of urban living environments on mental health in adults İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Burçların bir anlamı var mı? |28|

Bu bölümde psikiyatri perspektifinden burçlara bakıyoruz. Doğduğumuz ayın - ya da en azından mevsimin - kişiliğimize etkisi olabilir mi, yoksa burç yorumları tamamen rastgele mi? Burçlara olan inanç nereden geliyor ve neden bu kadar yaygın? İçerik (00:00) Giriş: Psikiyatri kitaplarında burç var mı? (01:17) Astrolojinin tarihçesi ve kültürel mirası (04:45) Astrolojiye kimler neden inanır? (07:19) Barnum etkisi ve kişisel analiz illüzyonu (09:50) Neden hep olumlu şeyler söyleniyor? (12:38) Doğum zamanının önemi var mı? (14:42) Kapanış: burçlar önemli mi? Kaynaklar A History of Western Astrology - Nicholas Campion Fixating on the future: An overview of increased astrology use What Makes Some People Think Astrology Is Scientific? Is personality linked to season of birth? The associations of birth order with personality and intelligence İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Rüyaların bir anlamı var mı? |27|

Bu bölümde rüyaların anlamlı olup olmadığını, Freud’un yorumlarından günümüz nörobilim bulgularına kadar ele alıyoruz. Rüyalar gerçekten bilinçdışına açılan bir kapı mı, yoksa zihnin rastgele üretimleri mi? Fizyolojik etkilerden psikolojik strese, sembollerden yaratıcı ilhamlara kadar rüyaları şekillendiren faktörleri konuşuyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve Freud'un Rüya Yorumu (01:53) Rüyalardaki mantıksız şeyler (02:30) Nörobilim Freud'u ne kadar doğruluyor? (04:07) Rüyaların içeriğinde fiziksel ve psikolojik etkenler (05:46) Sembolleri yorumlamanın anlamı (07:51) Zihni meşgul eden şeyi rüyada görmek (09:02) REM uykusu ve rüyaların hatırlanması (10:11) Herkes rüya görür mü? (11:55) Rüyaların eksik parçaları tamamlaması ve kapanış Kaynaklar Rüyaların Yorumu - Sigmund Freud Dreaming and the brain: from phenomenology to neurophysiology Dreams of Teeth Falling Out: An Empirical Investigation of Physiological and Psychological Correlates İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Psikiyatrik tanılardan ne bekliyor us? |26/2|

Önceki bölümde, psikiyatrik tanıların geçerliliğini ve güvenilirliğini sorgulayan Rosenhan deneyini ele almıştık. Bu bölümde ise tanıların pratikte ne işe yaradığını ve nerede yetersiz kaldığını konuşuyor, bir psikiyatristin hastayı bütünüyle anlamaya çalışırken tanı dışında nelere dikkat ettiğini inceliyoruz. İçerik (00:00) Giriş: Herkese tanı mı koyuyoruz? (02:06) Tolstoy depresyonda mıydı? (03:50) Tanıda muğlak sınırlar (05:35) Geçerlilik ve güvenilirlik ne demek? (06:25) Psikiyatrik tanı nasıl konur? (07:37) Psikiyatrik görüşmenin doğası (10:55) Hastalık yoktur hasta vardır (12:19) Özet Kaynaklar Fractures in the framework: limitations of classification systems in psychiatry İtiraflarım - Lev Tolstoy İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Psikiyatrik tanılar: Geçerli mi, atmasyon mu? |26/1|

Bu bölümde psikiyatride tanı koyma sürecinin bilimsel dayanaklarını ve sınırlılıklarını ele alıyoruz. 1973’te yapılan ünlü Rosenhan deneyinden yola çıkarak, psikiyatrik tanıların güvenilirliği ve geçerliliği üzerine yürütülen tartışmaları inceliyoruz. Tanılar gerçekten bilimsel mi, yoksa uydurma mı? Psikiyatristler tanı kılavuzlarını ne ölçüde kullanıyor? Hastaların söylediklerine ne kadar güveniyoruz? İçerik (00:00) Giriş (01:50) Rosenhan deneyi ve psikiyatriye yöneltilen eleştiriler (03:47) Deneyin bilimsel zayıflıkları (04:27) Hasta yakınlarından bilgi almanın önemi (07:03) Hastalık taklidi yapanlar ve risk yönetimi (08:13) DSM ve ICD gibi tanı sınıflamaları (09:18) Tanı sistemlerinin eksiklikleri (10:50) Sonuç Kaynak Rereading Rosenhan, Ian Cummins (2020) İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Çocuklar neden hep neşelidir? |25|

Bu bölümde çocukların neşesinin arkasındaki biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenleri konuşuyoruz. Neden çocuklar daha çok güler? Anda kalmak neden onlar için kolaydır. Prefrontal korteks, dopamin, nöroplastisite ve mindfulness kavramlarıyla çocukların mutluluğuna bir pencere açıyoruz. İçerik (00:00) Giriş: Çocuk olmak neden güzel? (01:30) Üst beyin ve alt beyin (02:56) Dopamin ve keşfetmenin heyecanı (03:46) Uyum sağlama ve nöroplastisite (04:16) Ortam gürültüsü (Default mode network) (05:19) Mindfulness (bilinçli / bilinçsiz farkındalık) (05:57) Sosyal kıyaslama (06:45) Duyguların sınırlanmaması ve ifade özgürlüğü (07:39) Ebeveynlerin katkısı ve bağlanma (09:06) Özet Kaynaklar Temperament and Happiness in Children The role of positive emotions in child development: A developmental treatment of the broaden and build theory İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Azla yetinmek mümkün mü? Antik Yunan’dan dopamin çağına |24|

Bu bölümde sade yaşam arayışını antik felsefeler ve modern nörobilim ışığında ele alıyoruz. Antik Yunan’da Kinikler, Epikürcüler ve Stoacılar nasıl bir sadelik anlayışı geliştirdi? Günümüzde dopamin çağında yaşayan beyin bu sadeliği neden zor buluyor? Felsefi yaklaşımlar ve psikolojik gerçeklikler arasında sadeleşmenin sınırlarını tartışıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:11) Antik Atina’da günlük yaşam nasıldı? (03:09) Diyojen ve Kiniklerin radikal sadeliği (04:47) Epikürcülük: Azla huzur mümkün mü? (07:12) Stoacılık: Hazdan değil, dengeden beslenmek (09:18) Felsefi öğretiler günümüzde uygulanabilir mi? (11:35) Beyin, dopamin ve edinsel dikkat eksikliği (12:14) Sade yaşamak isteyen biri neyle mücadele eder? (12:59) Sonuç: İlkelere sadakat mi, biyolojiye teslimiyet mi? Kaynaklar A History of Western Philosophy - Bertrand Russel Daily Life of the Ancient Greeks - Robert Garland İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Boykotun psikolojisi: İşleyiş, faydalar ve zorluklar |23|

Bu bölümde bir protesto yöntemi olarak boykotu davranışsal psikoloji yönününden ele alıyoruz. İnsanlar neden boykota katılır? Hangi boykotlar tutar, hangileri söner? Ahlaki motivasyon, topluluk desteği, duyguların gücü ve sosyal medyanın rolü üzerinden boykotun psikolojik arka planını inceliyoruz. İçerik (00:00) Charles Boycott’un hikayesi (02:03) Yakın tarihten boykot örnekleri (03:30) İnsanlar boykotlara neden katılır? (04:36) Ahlaki motivasyon ve belirsizlik (05:10) Duyguların harekete geçirici gücü (06:34) Topluluk kimliği ve aidiyet (07:23) Değerlerle tutarsızlık ve davranış değişikliği (08:08) Sosyal etki, bireysel etki algısı ve motivasyon (09:05) Boykotlar, siyasal ifade biçimi olabilir mi? (09:38) Sosyal medyanın çifte rolü (10:13) Karşı hamleler ve kutuplaşma riski (11:23) Özet: Etkili bir boykot nasıl olur? Kaynak The Oxford Handbook of Political Consumerism İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠